Zaalkaatswedstrijd k.v. Warber Bliuwe Moarre-Ljussens

Afgelopen vrijdag mochten de kaatsers van Warber Bliuwe na een aantal ontspannen kerstdagen weer in actie komen op hun jaarlijkse zaalkaatswedstrijd bij de gastvrije vrijwilligers van MFC de Ynset te Holwerd. ’s Middags om 17.00 uur mochten vijf parturen starten met de strijd wie de begeerde kransen inclusief vleesprijzen van sponsor slagerij Menno Hoekstra aan het einde van de dag in ontvangst mocht nemen. Nadat elk van de parturen twee omlopen had gekaatst, mocht het partuur van Margriet Wijtsma, Jippe Holwerda en Bouwe Stiemsma het in de finale opnemen tegen Iepe Dijkstra, Tjerk Holwerda en Tjeerd Jan Boomsma. Eerstgenoemde partuur wist deze partij met 5-2 en 6-6 te winnen. Na deze mooie en sportieve middag en avond reisden de kaatsers weer naar Lioessens af voor de prijsuitreiking bij sponsor café de Bûnte Bok, waar kastelein Gerrit Haaksma zorgde voor een gezellige ambiance waar tot in de late uurtjes het sportief en organisatorisch zeer succesvolle kaatsjaar mocht worden geëvalueerd.
1e prijs; Margriet Wijtsma, Jippe Holwerda en Bouwe Stiemsma2e prijs;  Iepe Dijkstra, Tjerk Holwerda en Tjeerd Jan Boomsma

65 jaar getrouwd

Jan en Doetsje Holwerda- van der Wagen waren zaterdag 21 december jl. 65 jaar getrouwd. Een briljanten huwelijk! Jan en Doetsje wonen aan de Siniastrjitte te Lioessens en zijn ondanks deze bijzondere mijlpaal nog mobiel en te vinden in verenigingen en op bijeenkomsten. Zaterdagmorgen kwam muziekkorps Advendo hen een serenade geven.  Hiervan genoot het bruidspaar tezamen met hun kinderen en kleinkinderen. Burgemeester Hayo Apotheker gaf namens de gemeente acte de présence.

Kryst Inn

De KRYST INN te Ljussens, zondag 15 december jl in de Sint Petruskerk , was een groot succes. De kerk was tot en met de kreake vol.  Kroegbaas en Freonen gaf met zangkoor Sjong de Heare uit Oosternijkerk een sfeervol kerstconcert. Het woord Inn verwijst naar In de Kerk maar ook naar Inn als engels woord voor herberg, waar voor Jozef en Maria geen plaats was. 

Zang: KB en freonen; Jelle Auke Vrieswijk, Pytsje Wytsma ,Jitse Grijpstra, Marjan Fennema 

Met begeleiding van Lindert Wielsma, toetsen en Andrew Read, gitaar

Het zangkoor staat onder leiding van dirigent Henry Pickée

Bericht van het Jeugdbestuur van Warber Bliuwe

Alweer een seizoen kaatsen voorbij en wat hebben we mooie dingen georganiseerd .

Veel jeugdwedstrijden, federatie wedstrijden en natuurlijk onze mooie partij ouder en kind kaatsen.

Ook mochten we dit jaar het NK jongens organiseren waar ons jongens partuur aan mee mocht  doen.  Ook zijn er een aantal jeugdleden die vele weekenden de KNKB wedstrijden meedoen.

Ga zo door jeugdleden  en ook natuurlijk alle ouders !!

Als afsluiter van het seizoen hebben we de jeugd uitgenodigd om op 18 oktober in kaatskantine te komen. Hier hebben ongeveer 55 kinderen gehoor aangegeven.

Hier hebben we de kinderen in groepen verdeeld en hebben we spelletjes gespeeld zoals stokkenvangen, bananengooien, schieten met nerf, mega sjoelbak en in de nieuwe berging stond er een sumoworstelaar klaar om de ballen tegen te houden met penalty schieten.

Na een paar rondes hebben we heerlijk patat gegeten en een hamburger. Tijdens het eten hebben wij het punten klassement bekend gemaakt. Bij de kabouters heeft Anne Castelein gewonnen bij de B-jeugd Fredrik Slagman en bij de A-jeugd Elisabeth Schregardus. Allemaal hebben zij hun beker in ontvangst genomen.

Na nog een paar rondes spelletjes gespeeld te hebben was het alweer bijna tijd om naar huis te gaan. Maar niet zonder te zingen voor de jarige Tettie Hoekstra na het zingen heeft zij iedereen getrakteerd op een ijsje.

Daarna ging iedereen weer huiswaarts na een geslaagde afsluiting van het kaatsseizoen.

Wij willen namens het jeugdbestuur alle vrijwilligers  bedanken voor het afgelopen seizoen want zonder jullie kunnen we niet.

Wij hebben alweer vele plannen voor het seizoen 2020 dus hopen we dat jullie er allemaal volgend jaar weer bij zijn. Want we doen het samen want in het kaatsen ben je niet alleen, zonder jou partuur word het niks . Dus probeer elkaar te helpen  en elkaar aan te moedigen!!!!!!

Groetjes van het jeugdbestuur 

Interview met de nieuwe directeur van basisschool De Griffel

Op een regenachtige dag stap ik na de koffiepauze bewapend met pen en papier de school binnen op zoek naar mevrouw Hummel. Met een heerlijke kop koffie beginnen we ons gesprek.

Lammechien Hummel staat sinds 2009 voor de klas. Ze heeft op verschillende andere scholen gewerkt, dit is de eerste school waar ze als directeur werkt. Ze werkt 2½ dag en heeft 2 zoontjes. Ze woont in Lutjegast en de kinderen zitten in Grootegast op school. Haar man die full-time werkt. In Grootegast is ze als vrijwilligster actief voor de kerk en de basisschool.

Lammechien Hummel

In het middelbaar onderwijs koos ze voor een pakket met veel exacte vakken aangevuld met Frans en muziek. Niet direct een pakket waarmee je naar de PABO gaat. Het probleem rondom de definitieve beroepskeuze was dat ze alles leuk vond en daardoor moeilijk een keus kon maken. Het meest allround was volgens haar het onderwijs en dan met name het basisonderwijs. Ze benadrukt dat het geen negatieve keuze van haar was, maar juist andersom. Het feit dat je leerlingen alles moet leren en dat je leerlingen uit allerlei milieu’s en van allerlei intelligentie in je klas hebt, maakt het vak van leerkracht op de basisschool een enorme boeiende uitdaging. “Je kunt zowel de toekomstige Minister President in je klas hebben als de toekomstige putjesschepper”, zoals ze zelf beeldend vertelt. Juist de verschillen maken het basisonderwijs.

Wat mij duidelijk werd, is dat onderwijs haar passie is. De zorg voor goed onderwijs, dus voor een goede toekomst voor de kinderen die aan haar worden toevertrouwd, is haar op het lijf geschreven.

Dat het onderwijs momenteel zo in het nieuws is met stakingen en lerarentekorten heeft haar zorg. Gelukkig zijn hier nog geen lerarentekorten, maar het is wel spannend, zeker bij ziekte van leerkrachten. De problemen rond tijdsdruk en salariëring zijn niet hier in Lioessens op te lossen. Dat is een landelijk iets. Staken doet men hier echter niet omdat dat, volgens het huidige team, niet de oplossing is.

Het team van de school bestaat momenteel uit 10 mensen en de school groeit. Op de teldatum, 1 oktober, waren er 71 leerlingen. Bestuurlijk is het een zelfstandige school. Een éénpitter zoals Lammechien het zelf noemt. De school is dus geen onderdeel van een grote onderwijsstichting zoals veel scholen wel zijn. Het bestuur wordt gevormd door ouders van leerlingen en al het geld dat binnenkomt kan dus ook besteed worden aan het onderwijs zelf. Daar hoeft geen bestuursbureau van betaald te worden. Een dergelijke constructie kent uiteraard voor- en nadelen, maar de voordelen wegen momenteel zwaarder. Lammechien is blij met deze constructie.

De christelijke identiteit van de school is belangrijk. Uit een enquête onder de ouders blijkt dat meer dan 90% van de ouders hier een voorstander van is. Deze identiteit is van invloed op de manier waarop les gegeven wordt; respect voor elkaar is belangrijk.

Na bijna 10 jaar lesgegeven te hebben was Lammechien toe aan een nieuwe uitdaging. Zijdelings had ze al eens geroken aan het directeurschap en dit leek haar wel wat. Op een andere manier met onderwijs bezig zijn. Voorwaarden scheppen om tot een prettig onderwijsklimaat te komen is belangrijk. Teamgeest is een sleutelwoord. Je moet het samen doen. Praktisch en pragmatisch keuzes maken. Gebruik maken van de mogelijkheden die we hebben. Vrijheid en verantwoordelijkheid is een belangrijke autonomie voor iedereen die verbonden is aan de school. De vrijheid hebben we omdat we ons eigen bestuur hebben, een éénpitter zijn, en de verantwoordelijkheid nemen we met elkaar.

Lammechien is geen top-down bestuurder. Door samenwerken met elkaar tot vernieuwing en verbetering komen, dat is meer haar credo.

Fries verstaan is gelukkig geen probleem, schrijven is wel een stukje lastiger. Binnen de school is het wel de gangbare taal. De leerlingen van groep 7 en 8 doen schriftelijk examen in Fries en Engels. Drietaligheid staat hoog in het vaandel.

Al met al een boeiend gesprek met een gedreven vrouw. Ik heb een klein inkijkje gehad in de school en ben daar zeker wijzer van geworden!

Feike van der Zee

De geschiedenis van de basisschool in Lioessens

De benoeming van mevrouw Lammechien Hummel tot directrice van de basisschool in Lioessens was een mooie aanleiding om een artikel te schrijven over de geschiedenis van het basisonderwijs in Lioessens.

We beginnen met een stukje geschiedenis van het onderwijs in Nederland:

In 1874 werd de Kinderwet van Van Houten aangenomen. Deze wet moest een einde maken aan kinderarbeid. Het werd kinderen tot 12 jaar verboden om in fabrieken te werken. Dit gold echter niet voor „huiselijke en persoonlijke diensten en op veldarbeid”.

Voordat deze wet werd ingevoerd was kinderarbeid een normaal verschijnsel, zeker onder arme mensen. Helaas was er nauwelijks controle op toepassing van de wet en werd deze aan alle kanten ontdoken.

Een grote verbetering waren de kinderwetten van 1901. Hiermee werd de leerplicht voor kinderen van 6 tot 12 jaar ingevoerd. Deze wet werd maar nipt aangenomen. Een tegenstander was van zijn paard gevallen en kon niet komen, de wet werd hierdoor met één stem verschil aangenomen. Er was veel verzet bij de christelijke partijen omdat zij het bestaansrecht van christelijke scholen bij wet geregeld wilden zien. De socialisten waren tegen omdat ze de wet niet ver genoeg vonden gaan.

De schoolstrijd

In eerste instantie was al het onderwijs in Nederland openbaar. Christelijk onderwijs bestond niet. Het openbare onderwijs richtte zich op de ontwikkeling van alle maatschappelijke en christelijke deugden. Scholen werden betaald vanuit schoolgeld de overheid betaalde wel de huisvesting. In de grondwet van 1848 werd geregeld dat er ook christelijke scholen opgericht mochten worden. Deze moesten echter helemaal gefinancierd worden door de ouders. Deze situatie bleef tot 1917. Toen werd in de Grondwet vastgelegd dat bijzondere en openbare scholen in gelijke mate aanspraak konden maken op overheidssubsidie, deze wet ging echter pas in op 1 januari 1922.

Wat heeft dit nu te maken met het onderwijs in Lioessens? Wel heel simpel. De eerste lagere school was dus een openbare school, simpelweg omdat er geen christelijke scholen bestonden.

In 1803 woonden er 232 mensen in Lioessens. Er was toen ook een schooltje. De meester was tegelijk koster, woonde voor niets en verdiende omgerekend ongeveer €30. Na 1840 werd de school opgeknapt op kosten van de grietenij (= burgerlijke gemeente). Er zijn dan ongeveer 30 leerlingen op deze openbare school. In 1858 komt er zelfs een nieuw schoolgebouw.  Zomers wordt er lesgegeven van 10-12 en van 13-15 uur. In de winter ook van 17-19 uur en ook nog vaak op zaterdagmorgen. De schoolmeester moet zelf kachels kopen voor de school en hij moet belasting betalen, iets wat de dominee niet hoeft.

Een groot probleem is dat kinderen van armen niet naar school komen. Dat heeft consequenties voor het inkomen van de schoolmeester! Daarom vraagt hij bij het gemeentebestuur om een aanvulling op zijn inkomen en hij vraagt of de kinderen van armen gratis naar school kunnen. Dat laatste wordt niet toegestaan. De commissie vind het niet nodig om hier gehoor aan te geven. Ze wijten het gespijbel aan de domheid van de arbeiders. In werkelijkheid moesten de kinderen de ouders helpen.

Aan het eind van de 19e eeuw is A.S. Tuinman het laatste hoofd van de openbare school. Hij kwam hier in 1864 en had een goede band met de toenmalige dominee Seegers. Die vond een openbare school wel prima. Met een goede zondagsschool en catechisatie was het geloof bij de kinderen voldoende geborgd. Toch waren er ouders die hun kinderen naar de christelijke school in Anjum of Oosternijkerk deden. Ook was de roep om een christelijke school in Morra-Lioessens op te richten met enige regelmaat hoorbaar. Toen echter Dominee Seegers wegging en daarvoor in de plaats Dominee Bakker in Lioessens kwam, veranderde alles. Dominee Bakker streed voor de oprichting van een christelijke school. Hij wordt een doordrijver genoemd en gaat zelf bij de deuren langs voor handtekeningen. Uiteindelijk wordt dan in 1905 de christelijke school een feit. Meester Fokkinga is het eerste schoolhoofd. Van 1905 tot 1917 draaien de ouders van de schoolgaande kinderen voor de financiën van de school op. 

En de school groeide. Er moest een derde leerkracht komen en in 1909 werd een derde lokaal bij gebouwd. Overigens maakten getrouwde vrouwen geen enkele kans om op de school te werken. Tot in 1947 werden sollicitatiebrieven van getrouwde vrouwen direct weggelegd!

In 1908 komt er weer een nieuwe dominee, nu Ds. A. Ph. Schaafsma. Hij wil de school onder het toezicht van de kerk krijgen, maar dat lukt hem uiteindelijk niet. Het schoolbestuur werkt hier niet aan mee. In die beginjaren waren de school en de kerk nauw met elkaar vervlochten. Het belang van christelijk onderwijs werd als heel groot ervaren.

De periode van de 2e wereldoorlog was ook voor de school een moeilijke tijd. Er kwamen veel extra regels en verplichtingen. Dat deze vaak niet gewaardeerd werden spreekt voor zich. Naarmate er meer evacués en vluchtelingen in Morra Lioessens kwamen, werden ook de klassen groter. Er werden zelfs ruimten van de kerk gebruikt om iedereen te kunnen bergen. En toen in de winter van 44-45 er ook vrijwel geen brandstof meer was, werd het bijna onmogelijk om nog les te geven.

De school groeit en groeit en op 2 maart 1955 opende toenmalig burgemeester Sijtsma het nieuwe gebouw zoals we dat nu nog kennen. Voor die tijd stond de school op het Masterpad.

Inmiddels is de laatst benoemde directrice al weer enkele maanden aan het werk. En dan te bedenken dat getrouwde vrouwen ruim 50 jaar bij voorbaat niet aangenomen werden! 

Mevrouw Lammechien Hummel is de vijfde directeur van wat begonnen is als een heel klein schooltje ter vervanging van de openbare school en wat is uitgegroeid tot een boeiende basisschool met maar liefst 10 personeelsleden.

De school neemt een centrale plaats in in de dorpsgemeenschap. Misschien wel veel centraler als dominee Bakker zich ooit voor heeft kunnen stellen!

De informatie in dit artikel komt uit het boek Een Ieu Oer… 1905-2005 Skoalle mei de Bibel te Moarre-Ljussens van Willem Noordhuis. De foto’s uit het archief van Doede Douma.

November/december 2019

Feike van der Zee

Important in school Lioessens

Belangrijk vond Dorpsbelang Lioessens het om nieuwe inwoners, vaak import, genoemd, bij te praten en te informeren over hun nieuwe woonplaats. Daarom organiseerde ze voor deze groep, die een brief thuis had gekregen met als aanhef Im(portant), donderdagavond  een informatie-avond in school waarbij alle verenigingen zich konden presenteren. Van kaatsvereniging tot kerk van rummikubclub tot biljartclub, alle vereniging hielden een korte maar enthousiaste uiteenzetting. Verbinding is de hoofdreden, aldus voorzitter Renze Stiemsma van dorpsbelang. Mensen informeren en zich thuis laten voelen in een dorp waar het goed wonen is. De opkomst was boven verwachting en men toonde zich na afloop zeer content over dit initiatief. Op de foto de voorzitter van de kaatsvereniging die vertelt over de bloeiende club Warber Bliuwe, de vereniging van de dorpen Morra/Lioessens

Sinterklaas in Lioessens

Omdat Sinterklaas te snel had gereden om op tijd in Lioessens te komen werd hij zaterdag 30 november jl. bekeurd door de politie. Hij mocht niet verder rijden met zijn snelheidspieten maar wilde de kinderen ook niet teleurstellen. Met loeiende sirene werd hij daarom naar de Smidshoeke te Lioessens gebracht alwaar het gevolg onder muzikale klanken van Advendo  richting de Gearkomst ging.