Stichting Welzijn Het Bolwerk

 
Ferbynt en beweecht minsken”,

Dat is het motto waarmee Stichting Welzijn Het Bolwerk werkzaam is binnen de gemeenten Dongeradeel en Dantumadiel. 
En dat was de laatste maanden best even zoeken nadat we ook in Friesland te maken kregen met de corona maatregelen.
Vrij snel hebben we de knop om kunnen zetten en niet meer gekeken naar wat niet meer kon maar veel meer naar waar we mogelijkheden zagen.

Dat heeft o.a. geresulteerd in een platform op onze website waar we lieten zien welke initiatieven er op landelijk en lokaal niveau allemaal werden gerealiseerd ten tijde van de corona om mensen met elkaar te verbinden.
Ook zijn er een viertal belteams opgericht en hebben wij hiermee honderden mensen telefonisch kunnen bereiken en aandacht kunnen geven voor de vragen die zij hadden. Deze belrondes werden en worden nog steeds zeer gewaardeerd.

Vanaf half juni zijn de vrijwilligers van Stichting Welzijn Het Bolwerk ook weer meer inzetbaar en kunnen we als team onze werktaken weer gaan opbouwen, zij het met de corona maatregelen in ons achterhoofd. 

Naast onze reguliere aandachtsgebieden zoals samenlevingsopbouw, ouderenwerk, jongerenwerk, vrijwilligerswerk en mantelzorg organiseren wij in het kader van preventie diverse trainingen en cursussen. Tevens geven wij actief ondersteuning bij het realiseren van ideeën en plannen in dorpen en wijken. Wij sluiten aan bij signalen en behoeften en initiëren van hieruit projecten voor en/of met de inwoners. 

Ook voor de komende zomermaanden en daarna proberen wij hier invulling aan te geven, wellicht ook in uw dorp. 

Neem eens een kijkje op onze website en facebookpagina. Hier vind u een overzicht van onze projecten, trainingen en actuele ontwikkelingen.

Henk Jaap Bakker (Mienskipswurker), 

Namens het hele team van Stichting Welzijn Het Bolwerk,

Algemene gegevens:
Bezoekadres : Zuiderschans 10, 9101 PZ Dokkum
(wegens corona voor bezoek graag eerst bellen, open van 9:00 tot 12:30 uur) 

Postadres      : Postbus 93, 9100 AB Dokkum
Telefoon : 0519 – 29 22 23

Mail           : info@het-bolwerk.eu
Site         : www.het-bolwerk.eu 

Vlasroute dit jaar vernieuwd en coronaproof

BLIJE/EE – De vlasroute ‘Follow the Blue Line’ gaat dit jaar in vernieuwde vorm door. ‘Follow the Blue Line’ vertelt het verhaal van de teelt van vlas tot en met het eindproduct van handbedrukt linnen. Na twee succesvolle edities is dit de derde keer dat de vlasroute in Noordoost-Friesland wordt gehouden.

Het was in eerste instantie onzeker of de vlasroute dit jaar wel door kon gaan. De voorbereidingen waren al in volle gang, maar het coronavirus gooide roet in het eten. ,,Gelukkig hadden we de vlasroute nog niet afgelast. Het valt niet onder een ‘evenement’ omdat er geen vergunning voor nodig is. Bovendien verspreiden de mensen zich langs de route van ruim dertig kilometer over diverse locaties en op verschillende dagen. Op die manier kunnen we de anderhalve meter afstand goed bewaken. Nu de campings weer open gaan en ook de boekingen in de Bed & Breakfasts weer beginnen te lopen zijn we blij dat we toeristen deze zomer wat leuks kunnen bieden’’, stelt organisator Nynke Runia die met haar ambachtelijke katoendrukkerij Kleine-Lijn in Blije één van de deelnemers van de route is. 

Drie vlasvelden 

In december werden de vrijwilligers van de Vlasroute nog blij verrast met een bonuscheque van het Iepen Mienskips Fûns van 2028 euro. Voor Nynke en de andere vrijwilligers een stimulans om extra energie te steken in de editie van 2020 die op 20 juni van start gaat. Zo zijn er dit jaar maar liefst drie vlasvelden ingezaaid met vezelvlaszaad, te weten in Blije, Ternaard en Engwierum. Café Veldzicht in Metslawier is tijdens de vlasdagen geopend voor een bakje koffie met iets lekkers erbij of een hapje eten. Mooie bijkomstigheid is dat dit eetcafé onlangs compleet vernieuwd is. 

Demonstraties op afspraak

Eveneens nieuw is vlechtwerker Douwe van der Weij uit Blije die laat zien hoe je eendenkorven kunt vlechten met vlas en riet. Hij vervangt Gjalt de Groot die dit jaar net als Hein Sterk niet meer van de partij is tijdens de vlasroute. Vlasmuseum It Braakhok is wel geopend voor publiek, maar demonstraties zijn vanwege de coronamaatregelen alleen mogelijk op afspraak. Bijzonder is dat de route dit jaar wordt afgesloten met een prachtig nieuw vlasveld in Engwierum, bij akkerbouwbedrijf Timpelsteed waar een kijkje in de boerderijwinkel uiteraard niet mag ontbreken. 

Meer informatie

De start van de route is bij Kleine-Lijn, ambachtelijke textieldrukkerij met winkel en theetuin. Hier ontvang je de nieuwe flyer met tips en informatie. De eerste vlasdag is op zaterdag 20 juni en gaat elke zaterdag door tot en met 1 augustus. Meer informatie, onder andere over de bloeiende vlasvelden, is te vinden op www.vlasroute.nl 

Kids Time

Collecteren in corona-tijd voor Advendo

Door het coronavirus zit ook het lokale culture leven in zwaar weer. Vandaar dat we deze week een mobiele collecte doen, onder de vlag van het Cultuurfonds. Mag ik je om een gift vragen? Zo kunnen we onze activiteiten blijven doen! Klik hier https://mii.io/c/cultuurfonds-anjeractie-collecte-2020?p=38379217

Skoalle Moarre/Ljussens wer los

Moandeitemoanne 11 maaie gienen nei in perioade fan acht wiken de doarren fan ús basisskoalle de Griffel  wer iepen. Wol mei ynachtnimming fan alle rigels fansels . Bern geane yn faze’s wer nei harren eigen groep. Moandei wie it de beurt oan de bern fan groep 2,4 en 6 en 8. Tiisdei geane de oneven nûmers. In pear entûsjaste memmen hiene juster soarge foar dit spandoek om alle juffen te betankjen foar harren stipe mei thúswurk de ôfrûne twa moannen. Juf Alie en juf Henny op de foto en ek fansels foar de oare juffen dy’t al yn harren groepen wienen. Fierders noch Sietske-Marije en Iris op de foto, sy sitte yn de even nûmers dy’t hjoed wer los meie.

Herdenking gevallenen

Ondanks alle beperkende maatregelen werd in Lioessens op 4 mei om 20.00 uur stilgestaan bij alle gevallenen in oorlogstijd. De kleine en korte bijeenkomst was indrukwekkend.

De krans namens de bewoners van Morra en Lioessens.
De bloemen namens de gemeente Noard-East Fryslân

75 jaar na de bevrijding

Het was de bedoeling dat er rond de viering van 75 jaar bevrijding enkele activiteiten plaats zouden vinden in de Petruskerk te Lioessens. Helaas kon dit geen doorgang vinden in verband met de coronaperikelen. In plaats van deze activiteiten een artikel op de website.

Wat te schrijven, was voor mij de vraag. Informatie kreeg ik via Doede Douma, maar wat daarmee te doen? Dat ook Lioessens en Morra en haar inwoners geleden hebben onder de 2e Wereldoorlog is voor iedereen wel duidelijk. Die oorlog sloeg het platteland in Noord-Oost Friesland niet over. 

Er zijn inwoners die de goede kant kozen en er zijn ook die de verkeerde kant kozen. Maar wat goed en verkeerd was in die tijd zal niet altijd duidelijk geweest zijn. Uiteindelijk heeft de winnaar altijd gelijk. En degene die de kant van de overwinnaars koos werd de held.

Ik kreeg het boek “De oorlog een gezicht gegeven” geschreven door Reinder H. Postma en Yvonne te Nijenhuis te leen. Hierin staan verhalen over slachtoffers en helden uit Noord-Oost Friesland. Dus ook uit Morra en Lioessens. Eén verhaal sprong er voor mij uit en dat wil ik hier graag (in mijn eigen woorden) delen. Waarom het mij opviel? Omdat er uiteindelijk iets heel triviaals nodig was om de verkeerde keuze te maken. Iets wat vrijwel iedereen in zijn leven wel eens meemaakt.

Het postkantoor in Lioessens krijgt vanaf 1942 brieven die de aandacht van de postkantoorhouder trekken. Ook in de oorlog geldt het briefgeheim, maar toch. Deze brieven, gepost in Lioessens, gaan allemaal door de handen van de postkantoorhouder. En hij voelt dat er iets met de brieven is. In 1944 is er een brief, gericht aan de commandant van de Landwacht in Dokkum, die zijn aandacht trekt. Hij besluit om de brief te openen. In de brief staat dat bij een familie in Oosternijkerk een onderduiker zit. De postkantoorhouder waarschuwt onmiddellijk de familie waar de onderduiker zit en deze vertrekt zo snel mogelijk naar een ander adres. De brief gaat naar de broer van de onderduiker die hem als bewijsstuk bewaart.

Niet lang daarna opent de postkantoorhouder weer een brief, nu gericht aan de Duitsers van de Grenzschutz. Ook in deze brief wordt gemeld dat er in Oosternijkerk bij een familie een onderduiker zit.
De postkantoorhouder begint zich af te vragen wie deze brieven toch verzendt. Het moet eigenlijk wel iemand uit Lioessens zijn omdat de brieven steeds hier gepost worden.

In de herfst van 1944 is er weer een brief, ditmaal gericht aan de Landmacht te Dokkum. Het handschrift van de brieven wordt zorgvuldig bestudeerd. In de brieven wordt vermeld dat iemand uit Oosternijkerk en iemand uit Niawier hun auto’s verstopt hebben in plaats van ingeleverd.
Uiteraard worden beide mannen direct gewaarschuwd.

De zoon van de postkantoorhouder herkent het handschrift. Het is van een klasgenoot van hem van de Kweekschool (de huidige PABO) en die klasgenoot woont in Lioessens. Een man van rond de 25 jaar. Hij kan blijkbaar goed leren want na de lagere school gaat hij naar het voortgezet onderwijs in Dokkum en uiteindelijk naar de Kweekschool. Hij wil dolgraag onderwijzer worden. Na het behalen van zijn onderwijsakte moet hij echter eerst in militaire dienst en vervolgens wordt het oorlog. Na de capitulatie kan hij terug naar huis. Hij wil graag zo snel mogelijk aan de slag als onderwijzer. De banen liggen echter niet voor het oprapen en zijn sollicitaties draaien op niets uit. Zijn ambitie ligt bij het lesgeven en iets anders wil hij niet. 

Hij zit vaak bij de kapper in Morra te praten met de andere klanten. Hij hoort de verhalen aan en onthoudt de denkbeelden van de mensen.
In de loop van de tijd veranderen zijn denkbeelden over de bezetting langzamerhand. Hij gaat steeds meer zien in de ideeën van de bezetters. Het feit dat hij nog steeds geen baan heeft in het onderwijs sterkt hem in zijn ideeën. Een fanatieke NSB-er wordt hij echter niet, maar toch..

In 1941 komt er een vacature aan de gereformeerde lagere school in Lioessens en hij solliciteert. Tot zijn verbazing kiest de school voor een hervormde leerkracht ook afkomstig uit Lioessens. Hij begrijpt niet hoe het kan dat aan een gereformeerde school een hervormde leerkracht benoemd wordt en heeft het gevoel dat hem groot onrecht aangedaan is. Hierdoor wordt hij behoorlijk gefrustreerd.

Uiteindelijk zorgt de NSB-burgemeester dat hij toch aan het werk komt. Weliswaar niet als leerkracht, maar als controleur bij de brandstoffencommissie. Deze baan brengt hem in contact met vele mensen en steeds observeert hij hen en onthoudt de denkbeelden die ze uitspreken. Hij is op zoek naar illegale activiteiten. Maar de dorpsgenoten beginnen hem meer en meer te wantrouwen.

In 1944 is er een vacature voor een leerkracht op Schiermonnikoog. Hij ziet zijn kans en solliciteert. Maar weer wacht hem een teleurstelling. Hij krijgt de baan niet. Weer is dezelfde persoon die voor hem in Lioessens werd aangenomen degene die benoemd wordt. Hij laat het er echter niet bij zitten. Hij ontdekt dat de juiste procedure niet is gevolgd. De bezetter moet namelijk toestemming verlenen voor de benoeming en dat gebeurde niet. De benoeming gaat dus niet door en de betreffende leerkracht blijft aan de school in Lioessens verbonden. En de werkloze onderwijzer blijft werkloos. En nog meer gefrustreerd. Ook een vacature in Oosternijkerk in 1944 gaat aan zijn neus voorbij. De zoon van het schoolhoofd wordt hier benoemd.

Hij blijft brieven sturen aan de bezetter. Zo noemt hij in een brief een docent van de kweekschool in Dokkum. Dat deze brief werd onderschept is een groot geluk. Deze docent zat tot over zijn oren in het verzet en was verantwoordelijk voor veel onderduikers. Dat deze brief onderschept is, heeft veel levens bespaard.

Na de oorlog wordt hij gestraft en mag onder andere geen openbare functies bekleden. Hij kan dus nog niet voor de klas staan! Uiteindelijk lukt het hem toch, door de enorme aanwas van kinderen na de oorlog kwam er een gebrek aan leerkrachten. De dominee van Lioessens en een ouderling reizen naar Den Haag om daar te bepleiten dat hij toch als leerkracht aan de slag kan en hij krijgt toestemming. Hij vindt een baan en blijft daar werken tot zijn pensioen. In 1991 is hij overleden.

Wat deze man gedaan heeft in de oorlog valt niet goed te praten. De frustratie van waaruit het allemaal begon is echter wel te begrijpen. Iedereen heeft in zijn leven wel eens een grote tegenslag gehad, is onheus bejegend, gepasseerd, heeft zich onmachtig gevoeld. Niet iedereen maakt dan verkeerde keuzes, maar het verschil tussen goed en slecht is vaak zo klein dat een klein adembriesje al voldoende is om je naar de verkeerde kant over te laten hellen.

In tijden van oorlog kan zo’n keuze verstrekkende gevolgen hebben. In onze tijd ligt dat gelukkig anders. We leven nu niet in een dictatuur zoals in de oorlog. Nu kunnen we in plaats van slechts uit twee, uit vele mogelijkheden kiezen.

De laatste weken is door corona een soort eensgezindheid in het land. In ieder geval wordt er over weinig anders gesproken in de media en op straat. Naarmate corona naar de achtergrond gedreven wordt, zal die eensgezindheid weer omslaan in de diversiteit die we hier hebben en die we nodig hebben.

Feike van der Zee

Gerben Teitsma uit Morra koninklijk onderscheiden

Een grote verrassing was het woensdagmiddag 22 april voor Gerben Teitsma en zijn vrouw. ‘s Middags om drie uur stond burgemeester Johannes Kramer op de stoep bij de woning aan de Tsjerkestrjitte. Een koninklijke onderscheiding, een lintje voor de decorandus Gerben Teitsma omdat hij op vele fronten actief is als vrijwilliger. Zo was hij van 1977 tot 2009 actief voor Dorpsbelang Morra. Een aantal keren vervulde hij de functie van penningmeester en voorzitter. Sinds 1981 vervult hij diverse functies binnen de Gereformeerde Kerk te Morra/Lioessens. Zo vervulde hij de functie van diaken, ouderling, voorzitter kerkenraad, hulpkoster en al vele decennia als boekhouder. Van 1994 tot 1999 was Teitsma voorzitter van de beheercommissie van Dorpshuis De Stikel. Van 1996 tot 2003 tevens voorzitter van de Oranjevereniging Morra. Een keer per twee jaar organiseert deze vereniging een dorpsfeest en jaarlijks de activiteiten op koningsdag. Sinds 2012 is Gerben Teitsma penningmeester van de Stichting Musea Noardeast-Fryslân. Vanaf 2014 ook lid en voorzitter  van de projectgroep It Nije Doarp Moarre/Ljussens Vanaf 2015 is de heer Teitsma tevens nog penningmeester van de Samenloop voor Hoop in Dokkum.

Interview met Geert Bril

Op een winderige grijze januaridag wandel ik naar Metslawier om Geert Bril te interviewen. De reden om een Metslawierder te interviewen is het Postcoderoosproject van Ecodon in Morra, het grote zonnepanelenproject waar inwoners van Morra en Lioessens aan kunnen meedoen.

Geert is een Sallander geboren in Hoogenweg. Dat ligt tegen de Duitse grens bij Hardenberg. Scheikunde studeerde hij in Groningen en na zijn studie ging hij aan de slag bij de Landbouwhogeschool. Dat heet nu het Van Hall Larenstein en zit in Leeuwarden. Steeds maar heen en weer reizen tussen Groningen en Leeuwarden werd op den duur toch wel vervelend. Via zijn werk was hij ook met projecten bezig bij de ZHPC in Metslawier. Dus besloot de familie om hier te gaan wonen. Zijn vrouw werkte toen nog in Groningen en zo verdeelden ze beide de reistijd. Hij woont in de oude pastorie van de Gereformeerde kerk.

Je inzetten voor de gemeenschap is een natuurlijke drang van Geert. Al snel zat hij in Metslawier dan ook in verschillende organisaties. Vanuit zijn werk werd hij tegelijkertijd geconfronteerd met de problematiek van vernieuwing in de landbouw, maar ook waterzuivering en groene stroom. Vele projecten heeft hij samen met studenten mogelijk gemaakt. Hierdoor ontstond er veel expertise ook op het gebied van organisatie en financiering en dergelijke. De combinatie van zaken waar hij in zijn werk tegen aanliep en die betrokkenheid met de gemeenschap heeft er voor gezorgd dat hij uiteindelijk met een aantal anderen Ecodon heeft opgezet. 

In 2013 werd door Groningen, Drenthe en Friesland “Energie van ons” opgericht. Een maatschappij die lokaal geproduceerde energie moest promoten. Tegelijkertijd werd ook het dorpenfonds van de gemeente afgeschaft. Uit dit fonds konden kleine voorzieningen in de dorpen worden betaald en de dorpen kregen elk jaar een vast bedrag. Dat dit werd wegbezuinigd was voor de dorpen een hele aderlating. Geert zag echter een mogelijkheid om dit via Ecodon weer terug te brengen.

Ecodon is een soort intermediair tussen kleinschalige lokale energieopwekkers en de eindgebruiker. Ecodon maakt noch verkoopt groene stroom, ze promoot het slechts. En ze zorgt er voor dat de gemaakte winst terugvloeit naar de dorpen waar de eindgebruikers wonen. Zo heeft Ecodon ervoor gezorgd dat er zonnepanelen op de twee dorpshuizen geplaatst konden worden in Morra Lioessens. Hierdoor gaat in de dorpshuizen de energierekening omlaag. Het geld wat hiermee wordt uitgespaard komt dan weer ten goede aan de gemeenschap omdat er meer activiteiten georganiseerd kunnen worden.

De projecten die Geert organiseert snijden dus aan beide kanten hout. Enerzijds wordt er groene stroom opgewekt op lokaal niveau en anderzijds profiteert de lokale gemeenschap weer doordat de winst naar de gemeenschap terugvloeit.

In 2015 zou een groot zonnepanelenprojekt in Oosternijkerk van start gaan, maar helaas kon dit vanwege allerlei technische redenen niet gerealiseerd worden. Nu is het project in Morra het eerste concrete plan wat doorgaat. Dat wil niet zeggen dat er geen problemen meer zijn. Op dit moment zit het stroomnet in Noord-Nederland helemaal vol. Nog meer grote zonnepaneelprojecten erbij maken heeft nu dus geen zin. Eerst zal het stroomnet moeten worden verzwaard. Dat zal wel enkele jaren gaan duren. 

Intussen zit Geert niet stil. Hij is alweer druk bezig met het zoeken naar en bekijken van geschikte daken in de omgeving om er straks zo snel mogelijk bij te zijn.

Kortom een actieve man met visie!

Wie meer informatie wil over ecodon kan terecht op www.ecodon.nl

Feike van der Zee

PS. Het was mijn bedoeling dit interview te koppelen aan een stuk over de geschiedenis van de energievoorziening in Morra en Lioessens. Door corona kon ik echter niet meer bij de informatie in het streekarchief. Dat artikel houdt u dus nog tegoed.

Bibliotheken stellen 100 e-books beschikbaar via ThuisBieb

De gebouwen zijn gesloten, maar de Nederlandse bibliotheken zijn online gewoon open. In de ThuisBieb-app zijn vanaf vandaag 100 e-books voor iedereen beschikbaar, ook voor mensen die geen lid zijn van de Bibliotheek. Met de ThuisBieb willen de bibliotheken iedereen die thuiszit een hart onder de riem steken én een mooie leeservaring bieden in deze onzekere tijd. De ThuisBieb is in ieder geval open tot en met 10 mei.

Populaire  én minder bekende  titels

De brede selectie bevat voor elk wat wils: van spanning tot chicklit en van literatuur tot informatief. Tot de selectie aangeboden boeken behoren populaire titels als ‘Rinkeldekink´ van Martine Bijl en de nieuwste editie van het voetbalmagazine ‘Hard Gras’, maar ook te ontdekken boeken als ‘Post voor Rus Ordelman’ van Bette Adriaanse, ‘De mentor’ van Tessa Kollen en ‘Mindgym work-outs’ van Wouter de Jong.

Ook voor de jeugd 

De jongere lezer vindt in de app naast bekende titels als ‘Stuntvlogger Sam’ van Jelmer Jepsen, ook bijzondere boeken als ‘Toverhanden’ van Chris Winsemius en ‘Alaska’ van Anna Woltz.

#ikleesthuis

De ThuisBieb sluit mooi aan bij eerdere initiatieven om mensen te wijzen op het online aanbod van de Bibliotheek. Samen met de CPNB werd de campagne #ikleesthuis gelanceerd, en in de LuisterBieb, de Bibliotheek-app voor luisterboeken, zijn ruim 100 extra titels toegevoegd die beschikbaar zijn voor iedereen. Het aantal bezoekers van de online Bibliotheek is sinds de start van de campagne meer dan verdrievoudigd en het aantal uitleningen is ruimschoots verdubbeld.